Jesteś tu: Strona główna » Endodoncja

Endodoncja

Ból zęba to jeden z najczęstszych powodów dlaczego zgłaszamy się do dentysty. Ciemna plamka na powierzchni zęba, ubytek w dolnym trzonowcu- duża część z nas spotkała się z tym problemem. Od jakiegoś czasu dręczy Cię ból zęba,  ale boisz się borowania? A może obudziłeś się rano z opuchniętym policzkiem lecz przeraża Cię leczenie kanałowe? Stomatologia Q-Dent w Warszawie rozwieje wszelkie Twoje obawy! Nasi stomatolodzy stosują najnowocześniejsze metody leczenia próchnicy oraz wykorzystują  materiały do wypełnień ubytków, które doskonale odtwarzają estetykę uśmiechu. Dzięki możliwości zastosowania mikroskopu podczas leczenia kanałowego,  ratujemy wiele zębów, które inni dentyści skazali już na usunięcie. Zapraszamy do poznania najbardziej popularnej dziedziny leczenia zębów zwanej stomatologią zachowawczą oraz jej wąskiego działu zajmującego się leczeniem kanałowym, czyli endodoncji.

 

Czym zajmuje się stomatologia zachowawcza

Stomatologia zachowawcza to przede wszystkim leczenie ubytków w naszych zębach.  Jej głównym obiektem zainteresowania jest próchnica, dlatego też skupia się ona na jej usunięciu, hamowaniu dalszego rozwoju oraz zapobieganiu ponownemu pojawianiu się próchnicy w naszym uzębieniu.Polega także na odbudowie zniszczonych twardych tkanek zęba, które zostały utracone wskutek działania bakterii próchnicowych czy urazu. Dzięki możliwościom tego działu stomatologii  możemy również pozbyć się przebarwień na powierzchniach zębów a także w szybki sposób delikatnie poprawić kształt czy wielkość naszych zębów.  Podstawowymi zabiegami jakie są wykorzystywane w stomatologii zachowawczej są: leczenie choroby próchnicowej, odbudowa tkanek zęba specjalnymi materiałami  (wypełnienia zwane popularnie „plombami”) oraz leczenie kanałowe (endodontyczne).  Należy podkreślić, że odpowiednia higiena jamy ustnej oraz systematyczne kontrole stanu uzębienia w gabinecie stomatologicznym oraz związana z tym profesjonalna profilaktyka (usuwanie kamienia nazębnego, preparaty z fluorem) to kluczowe elementy zapobiegania powstawaniu próchnicy.

Jak zbudowany jest ząb

Aby lepiej zrozumieć choroby oraz leczenie zębów warto zapoznać się z ich budową. Ząb składa się z dwóch części-korony, którą jest widoczna część zęba w jamie ustnej oraz korzenia- czyli części schowanej w kości i przykrytej dziąsłem. Ząb głównie składa się z substancji zwanej zębiną, która w części koronowej pokryta jest szkliwem, natomiast na obszarze korzenia- cementem korzeniowym. Szkliwo to najtwardsza tkanka w naszym organizmie. Pamiętajmy bowiem, że nasze zęby to nie tylko narzędzia do siekania i rozdrabniania jedzenia, ale także żywe części naszego organizmu, które pod ochraniającą twardą skorupą ze szkliwa i zębiny zawierają tkankę bogatą w sieć naczyń krwionośnych i nerwów. Wypełnia ona wnętrze zęba i nazywana jest miazgą. To „przez nią” odczuwamy ból w przypadku chorób zębów. Miazga zęba wnika również do korzeni tworząc kanały zęba, a następnie przez zakończenia korzeni (otwory wierzchołkowe) łączy się z naczyniami i nerwami kości szczęk. Dlatego bardzo ważna jest terapia próchnicy zębów, ponieważ nieleczona, powoduje zakażenie miazgi zęba, które może skutkować przeniesieniem się procesu zapalnego wraz z groźnymi drobnoustrojami najpierw do kości a potem na cały organizm, powodując niekiedy niebezpieczne powikłania.

 

 

W jaki sposób powstaje ubytek w zębie

Możemy wyróżnić kilka etapów powstawania próchnicy w zębie. Na skutek niedostatecznej higieny jamy ustnej, kiedy nasze zęby oraz przestrzenie międzyzębowe nie są wystarczająco oczyszczane, zalegająca płytka nazębna staje się doskonałą pożywką dla bakterii jamy ustnej.  Mikroby systematycznie kolonizują powierzchnie zębów.  Początkowo na zębie pojawia się drobna plamka zwana plamą próchnicową. Ma ona wygląd kredowobiałego zmatowienia szkliwa, które z czasem może przybierać ciemniejsza barwę. Najczęściej zauważa ją dentysta podczas standardowej wizyty kontrolnej.  W zaawansowanych postaciach możesz sam zauważyć te białe lub ciemne plamki na powierzchniach zębów. Jeśli ten problem dotyczy Ciebie-jak najszybciej zgłoś się do lekarza stomatologa. Dentysta sprawdzi czy proces nie doprowadził już do utraty tkanek zęba, a w przypadku plam próchnicowych zastosuje odpowiednie leczenie. Nie obawiaj się jednak borowania! Na tym etapie nie jest ono jeszcze potrzebne. Dentysta po dokładnym oczyszczeniu zębów wykona fluoryzację, czyli pokryje zęby specjalnym preparatem hamującym dalszy rozwój zmiany a także zabezpieczającym przed ponownym atakiem bakterii. Jednak najważniejszą rolę w terapii próchnicy na tym etapie, spełniamy my sami, dlatego bardzo ważne jest dokładne oczyszczanie zębów. Jeżeli płytka nadal będzie zalegać na ich powierzchniach, początkowo niegroźna zmiana ulega pogłębieniu i dochodzi do uszkodzenia twardych tkanek zęba. Powstaje ubytek, który wymaga już opracowania i wypełnienia odpowiednimi materiałami.  Jeżeli leczenie nie zostanie wdrożone, ubytek będzie rozwijał się coraz głębiej. Przypominając sobie przedstawioną wcześniej budowę zęba, wiemy,  że tuż pod zębiną znajduje się miazga, składająca się m.in. nerwów. To dlatego, gdy próchnica jest na tyle głęboka ,że osiąga już miazgę, zaczynamy odczuwać ból.  Jednak nie oznacza to zawsze leczenia kanałowego. Jeżeli pod ubytkiem znajduje się jeszcze  nawet bardzo cienka ale zdrowa, nieuszkodzona warstwa zębiny, dentysta założy specjalny opatrunek chroniący miazgę, po czym wymodeluje „normalną plombę”. Jeżeli jednak proces próchnicowy jest już na tyle zaawansowany, że objął miazgę-konieczne będzie leczenie kanałowe.  Pozwala ono na zachowanie, co prawda już „uśmierconego” , jednak cały czas naszego naturalnego elementu uzębienia.

Leczenie próchnicy

Próchnica prowadzi do zniszczenia twardych tkanek zęba. Lekarz podczas zabiegu specjalnymi wiertłami usuwa zmienione tkanki oraz dokładnie oczyszcza ubytek.  Do odbudowy zębów stosowane są różnego rodzaju materiały. Dawniej najczęściej stosowane były wypełnienia amalgamatowe, czyli „srebrne plomby”.  Wraz z rozwojem technologii, a przede wszystkim wraz z ideą jak najbardziej oszczędnej preparacji pod wypełnienie, zostały one wyparte przez wypełnienia kompozytowe, czyli materiały utwardzane specjalnym światłem (lampą polimeryzującą). Takie wypełnienia charakteryzują się bardzo wysoką estetyką, są dobierane do koloru naszego zęba, przez co „plomby” stają się nie do odróżnienia od własnego zęba. W sytuacji kiedy nasz ząb jest w dużym stopniu  zniszczony, co nierzadko ma miejsce po leczeniu kanałowym, może zaistnieć konieczność wzmocnienia tkanek zęba. Lekarz dentysta stosuje w tym celu specjalne wkłady umieszczane w korzeniu zęba. Są one wykonane z włókna szklanego, które charakteryzuje się dużą twardością a przy tym odpowiednią elastycznością oraz wysoką estetyką (nie powodują przebarwień tkanek zęba). Na tak zamontowanym wkładzie lekarz odbudowuje ząb materiałem kompozytowym. Należy pamiętać, że zęby szczególnie zniszczone  procesem próchnicowym, mogą wymagać pokrycia koroną protetyczną.

Wprowadzenie do endodoncji

Obecnie wiele zębów, z zaawansowaną próchnicą, które jeszcze parę lat temu były usuwane, udaje się wyleczyć. A to wszystko dzięki wąskiej specjalizacji stomatologii, czyli  endodoncji. Leczenie endodontyczne, zwane potocznie kanałowym,  jest często jedynym wyjściem, aby uniknąć ekstrakcji i zachować własny ząb.  Prawidłowo wyleczony endodontycznie ząb ma ogromne szanse na długotrwałe przetrwanie w jamie ustnej a w przyszłości często staje się doskonałym, solidnym oparciem dla ewentualnego uzupełnienia protetycznego.

 

Kiedy jest konieczne leczenie kanałowe zęba

Ząb wymaga leczenia kanałowego najczęściej w przypadku zaawansowanej, głębokiej  próchnicy, która dotarła już do miazgi i spowodowała jej zapalenie. W większości przypadków pojawia się ból zęba. Jeżeli od pewnego czasu boli Cię ząb, czujesz jakby pulsowanie a ostatnio dolegliwości zaczęły być na tyle silne, że budzą Cię w nocy - zgłoś się jak najszybciej do stomatologa. Po pierwsze nie każdy ból definiuje natychmiastową konieczność leczenia kanałowego.  Jednak lekarz dentysta dokładnie musi ocenić stan zęba, oczyścić go z próchnicy a następnie podejmuje decyzję, czy uda się uratować żywą miazgę. Ważne, aby nie starać się „przeczekać” tych dolegliwości, ponieważ możemy doprowadzić do rozprzestrzeniania się stanu zapalnego na kość szczęki lub na sąsiednie zęby. Czasami zdarza się, że nie odczuwamy żadnych dolegliwości, jednak dziąsło otaczające dziąsło jest opuchnięte lub pojawiła się przetoka ropna w jamie ustnej(maleńkie zgrubienie, z którego wydobywa się ropa). W niektórych sytuacjach podczas rutynowej kontroli stanu uzębienia, na zdjęciu rentgenowskim możemy zauważyć zmiany zapalne w okolicy korzeni zębów.  Dzieje się tak w sytuacjach, kiedy proces zapalny spowodował już umartwienie miazgi. Niestety jednak brak dolegliwości nie jest równoznaczny z brakiem stanu zapalnego. Gdy martwa tkanka nie zostanie usunięta, co ma miejsce podczas leczenia endododontycznego, mogą pojawić się stany ropne wewnątrz zęba, które z pewnością dadzą już silne dolegliwości a dodatkowo zakażenie może bezpośrednio zagrażać naszemu zdrowiu. Martwa miazga jest jak „tykająca bomba” w naszym organizmie. Stanowi ona idealną pożywkę dla bakterii, które mogą w łatwy sposób atakować sąsiednie zęby. Dodatkowo nasilający się proces zapalny może manifestować się podwyższeniem temperatury ciała, powstawaniem opuchlizny twarzy czy zajęciem kości szczęk, dając groźne powikłania. Taki stan jest niebezpieczny dla całego naszego organizmu. Bakterie mogą roznosić się drogą naczyń krwionośnych, atakując serce, stawy oraz inne ważne narządy naszego ciała.

Należy pamiętać, że jeśli nie decydujemy się na leczenie kanałowe chorego zęba, to tak jakbyśmy „skazywali go” w niedalekiej przyszłości na pewne usunięcie, co spowoduje zaburzenia estetyki oraz funkcjonalności naszego uzębienia.

Jak przebiega leczenie endodontyczne

Głównym celem leczenia kanałowego jest usunięcie z komory i kanałów korzeniowych zęba zakażonej miazgi (1). Następnie kanał zęba zostaje odpowiednio opracowany i poszerzony, aby dokładnie usunąć wszystkie zanieczyszczenia. Do tego celu używane są specjalne, cieniutkie pilniki(2). Skuteczność oczyszczania kanałów zwiększa częste płukanie przeciwbakteryjnymi płynami(3). Kluczowe jest aby oczyszczanie i odkażanie kanału odbyło się na całej jego długości. Za pomocą urządzenia zwanego endometrem, lekarz ma możliwość precyzyjnego zmierzenia długości kanału korzeniowego i dzięki temu wprowadza narzędzia na określoną głębokość, dokładnie opracowując całą przestrzeń wewnątrz korzenia zęba. Po poszerzeniu kanałów, osusza je, a następnie wypełnia specjalną substancją zwaną gutaperką (3 - w tym przypadku gutaperką na "ciepło" ). Jest to gumowaty materiał, który wraz z pastą uszczelniającą, zapewnia trójwymiarowe, szczelne wypełnienie całego kanału korzeniowego, zapobiegając ponownemu rozwojowi bakterii. W przypadku zębów ze zmianami okołowierzchołkowymi, po prawidłowym leczeniu kanałowym, patologie te zanikają w ciągu kilku miesięcy a po około roku są zupełnie niewidoczne na zdjęciu rentgenowskim, ponieważ na skutek eliminacji stanu zapalnego odbudowała się w tym miejscu zdrowa kość. Należy podkreślić, że w Stomatologii Q-Dent w Warszawie wszystkie etapy leczenia endodontycznego są wykonywane w znieczuleniu miejscowym, zapewniając pacjentowi jak największy komfort  podczas leczenia. Leczenie kanałowe nie należy do najtańszych zabiegów.  Trzeba zrozumieć, że są to trudne, często bardzo skomplikowane i czasochłonne  oraz bardzo precyzyjne metody terapii, wymagające drogiego sprzętu (takich jak mikroskop zabiegowy) i wysoce wyspecjalizowanego lekarza dentysty. Jednak, gdy podliczymy koszty alternatywy dla endodoncji, czyli usunięcia zęba, a następnie zastąpieniu go  pracą protetyczną lub implantem, leczenie kanałowe jest nieporównywalnie tańsze a dodatkowo posiadamy ogromną przewagę w postaci naszego naturalnego zęba, który zachowuje pełną funkcjonalność  naszego układu zęby-przyzębie-kość.

Leczenie kanałowe pod mikroskopem

Leczenie kanałowe pod mikroskopem w Stomatologia Q-dent odbywa się przy użyciu sprzętu firmy Seliga. W naszym gabinecie posiadamy dwa takie mikroskopy. Mikroskop zabiegowy umożliwia znaczne (nawet ok.20-krotne) powiększenie.  Wiele zabiegów wykonywanych w endodoncji bez jego zastosowania nie było by możliwe.  Musimy zdawać sobie sprawę z tego, że rozmiary komory zęba, w której znajdują się ujścia kanałów, nie przekraczają zwykle 3 mm a kanały korzeniowe mają średnicę dziesiętnych części milimetra (0,1-0,3mm). Wyobraźmy sobie, że na takiej niewielkiej przestrzeni odbywa się istotna część leczenia kanałowego. Z tego też względu, coraz częściej pomocny, a w niektórych przypadkach wręcz niezastąpiony staje się mikroskop, który nie tylko powiększa nam dany obszar, ale i dokładnie go oświetla pozwalając „zajrzeć” w głąb kanałów zęba. Dzięki temu możemy ocenić  ich kształt, stopień zakrzywienia oraz wykryć ewentualne przeszkody jakie możemy napotkać podczas opracowywania kanału. Dlatego głównymi wskazaniami do użycia powiększenia są wąskie, zakrzywione czy zarośnięte kanały. Mikroskop jest niezbędny w leczeniu nietypowych przypadków podczas leczenia endodontycznego (złamanie narzędzia, perforacja).  Zastosowanie powiększenia zwiększa szanse na idealne leczenie kanałowe, nasza terapia staje się bardziej skuteczna oraz znacznie zmniejsza się występowanie powikłań, pozwalając nawet w bardzo wątpliwych i ciężkich przypadkach, na zachowanie przez długie lata naszego własnego uzębienia. 

Skomplikowane sytuacje w leczeniu kanałowym

Czasami, pomimo tego, że w przeszłości było wykonywane leczenie endodontyczne, ząb może wymagać ponownego „wejścia” w kanały. Taki ząb może dawać dolegliwości bólowe, lecz zazwyczaj patologie widać dopiero na wykonanym zdjęciu zębowym lub pantomogramie.  Najczęściej jest to zmiana w okolicy wierzchołków korzeni zęba.  Konieczność powtórnego leczenia endodontycznego może wynikać z trudności w opracowaniu kanałów (kanały zakrzywione, bardzo wąskie) lub występowaniu maleńkich kanałów dodatkowych.  Należy pamiętać, że endodoncja jeszcze parę lat temu nie wyglądała tak jak dziś. W naszym gabinecie Stomatologii Q-Dent w Warszawie nasi dentyści korzystają z najnowszych technologii przy leczeniu kanałowym oraz mają dostęp do mikroskopów zabiegowych,  co znacznie ułatwia odnalezienie dodatkowych odgałęzień systemu korzeniowego zęba oraz umożliwia perfekcyjne  oczyszczenie kanału z zanieczyszczeń. Pamiętajmy, że endodoncja jest bardzo trudną oraz wymagającą ogromnej precyzji dziedziną stomatologii, dlatego w niektórych przypadkach mogą zdarzyć się różnego rodzaju nieprzewidziane sytuacje. Możemy do nich zaliczyć złamanie się narzędzia endodontycznego czy perforacje kanałów. Perforacja zęba często wynika ze znacznego zakrzywienia kanału lub zarośnięcia ujść kanałów w dnie komory zęba i polega na stworzeniu nowej nieprawidłowej drogi opracowania kanału, prowadzącej do „przebicia” ściany korzenia czy komory zęba. Kluczowe jest aby taką perforację szybko zamknąć. Dentyści w Stomatologii Q-Dent zaopatrują ją, korzystając z mikroskopu zabiegowego, specjalnym  materiałem, obojętnym dla organizmu człowieka.  

Ponowne leczenie endodontyczne przebiega dość podobnie do pierwotnego lecz zwykle jest znacznie bardziej skomplikowane, głównie ze względu, że mamy doczynienia z nietypowymi sytuacjami. Należy podkreślić, że wymaga ono pracy w powiększeniu, czyli zastosowania mikroskopu zabiegowego, głównie po to, aby mieć pewność, co było niepowodzeniem pierwszego leczenia endodontycznego. Nawet po powtórnym leczeniu kanałowym, prawidłowo wypełniony ząb, który zostanie odpowiednio zaopatrzony, może funkcjonować przez długie lata.  Pamiętajmy jednak, że zęby po leczeniu endodontycznym są czasami bardzo zniszczone w wyniku zaawansowanej próchnicy, a co za tym idzie osłabione i narażone na złamania. Dlatego zawsze w parze z dobrze wykonanym wypełnieniem kanałów powinna występować szczelna odbudowa korony zęba, uniemożliwiająca wnikanie bakterii oraz wzmacniająca cały ząb.